سازهای سنتی کردستان
سازهاي سنتسي كردستان
گرد آورنده: هيمن سليمي زند
شمشال
شمشال در موسيقي كردستان از جايگاه ويژه اي برخوردار است. ساختمان ساده و صداي ويژه آن حكايت ارز قدمت بسيار زياد آن دارد و به همين دليل نيز جنبه هاي قدسي و رمزي اصوات تا كنون حفظ كرده است. متأسفانه نوازندگان اين ساز بسيار انگشت شمارند و آخرين راويان اصوات قديمي شمشال در سن كهولت مي باشند.
1- شيوه ساخت:
امروزه شمشال را معمولا از فلزي كه جنس آن برنج است، مي سازند.تا اوايل سده حاضر شمشال را از ني و يا چوب مي ساختند. راويان سالخورده شمشال، شمشالهاي چوبي را به ياد دارند اما امروزه اين نوع شمشال رايج نيست. در فرهنگ هاي لغت، شمشال مترادف با شمشاد ذكر شده است. بنابراين بعيد نيست كه وجه تسميه اتلاق شمشال به اين ساز به دليل ساخت آن با چوب شمشاد باشد.
2- شيوه نوازندگي:
نواختن شمشال و به طور كلي همه سازهاي بادي موسيقي كردستان با روش خاصي كه به آن(بين خواردنه وه)binxoaranawa( به معني نفس خوردن يا نفس برگرداندن) مي گويند، بدون انقطاع انجام مي شود. از سه انگشت سبابه، وسطي و بنصر براي انگشت گذاري استفاده مي گردد. انگشتان دست چپ در بالا روي سوراخهاي فوقاني و از انگشتان دست راست براي سوراخ هاي تحتاني بهره مي گيرند. محل دميدن شمشال به شكل مايل نسبت به سر نوازنده قرار مي گيرد. قسمتي از لب پايين به طرف داخل و لب بالايي روي شمشال قرار مي گيرد.
3- اندازه شمشال:
طول ساز 50 سانتيمتر
قطر ساز 2 سانتي متر
فاصله اولين سوراخ از سر ساز 28 سانتي متر
فاصله سوراخ ها از هم 5/2 سانتي متر
4 – شمشال در فرهنگ عام:
شمشال ساز ياست كه تا چندين دهه پيش براي درمان بيماري تييفوس از آن استفاده مي كرده اند. بدين نحو كه چند روز بر بالين بيمار شمشال مي نواختند با اين اعتقاد كه صداي شمشال موجب عرق كردن بيمار و در نتيجه بهبودي وي مي شده است.
شايد صداي شمشال در آرامش بخشيدن به بيمار مؤثر بوده است و نيز اين باور كه صداي آن درمانگر است.
منبع:
سازها و آيين ها ي موسيقايي در كردستان
به تحقيق جناب آقاي حاجي اميني – ميراث فرهنگي كردستان
از سايت پيام بوكان ديدن فرمائيد:
پيام سقز وابسته به هيچ گروه و فرد خاصي نيست.