دژايهتي ناذاستهوخؤ بهرانبهر به ناسيوناليزمي پثشكهوتو خوازي كوردي
سه لاحالدين مام زاده (شهماص بؤكاني)
پثش ئهوهي بثمه سهر باسي تايبهت، به پثويستي دهزانم، چهند ذونكردنهوهيهكي كورت سهبارهت به ناسيوناليزمي كوردي (ناسيوناليست) و ژينؤسايد به شثوهيهكي پهتي بؤتاني ذون كهمهوه.
* ناسيوناليست (ناسيوناليزم) ههستي نهتهوايهتي يان بصين بؤ ئثمه ههستي كوردايهتي كه ئهم بؤچونو ههسته دهگهذثتهوه بؤ ساصي 1930 زائيني كه له دوواي شؤرشي ئاراراتهوه سهرؤك عهشيره و خثصهكان كهوتنه بيري يهكگرتنهوه.
* ژينؤسايد= ذهگهزكوژي و سذينهوهي ناوو كهلتوري نهتهوه ك جا به ههر شثوهيهكي چهبهصي.يا چهند ذوداوثك به ههر كام له شثوهكاني ژينؤ سايد كه دژ به نهتهوه ي كورد كراوه وهبيرتاني دثنمهوه
*كؤچي زؤرهملي گوندثك يان عهشيرهيهك بؤ شوثنثكي جوغرافيايي نامؤ دژ به ههموو شثوهكاني ژياني تؤ بؤ وثنه عهرهبي هاووردهي باشوري عثراق بؤ كهركوكي دصي كوردستان و گؤذيني باري جوغذافي و نهتهوهيي
* يان كؤچي زؤرهملي عهشيرهكاني جهلي و گوصباخيهكاني كوردستاني ئثران له زهماني ذهزاشاي گؤذ به گؤذدا و ناردنيان بؤ شيراز و كرمان و … كه پثويسته بگوترث زؤربهيان له برساندا مردن
* ئهنفال و گؤذي به كؤمهص كه ههمووتان دهزانن يانيچي و له كوث
* كؤمهص كوژي وهكو ههصهبجهي شههيد
* ناوگؤذيني نهتهوهيهك له بهشي جوغرافيايي و مثژوويي وصاتثك: وهكو ئهوهي كه توركهكاني توركيا به كوردهكانيان دهگوت توركي كثوي (يان توركي شاخستاني) ئهگهركو سهرههصدانثكيش ببوايه به نثوي ياغيگهري سهرپؤشيان به سهرداده ئهمهش خؤي گهصاصهيهك بؤ مراندني ههستي ناسيوناليستي كوردي
دهيان و سهدان جؤر و شثوهي كه. كه لهم باسهكورتهدا ناگونجث
* دواي شيكردنهوهيهكي كورتيش سهبارهت به ناسيوناليستي بوون و شثوهكاني ئهمذؤيي دثمهوه سهر پيسترين شثوهي ژينوسايد كه ئهمذؤ به سهرماندا سهپاوه.
ههستي نهتهوايهتي كوردي ئهمذؤ دهصث مافي ههموو نهتهوهيهك به زمان و كهلتورو ههموو زانستهكانيه وه لاي ئثمه ذثزي ههيه و ئثمه تا ذادهيهك كه ئهوانيش ماف بؤ ئثمه قائيل بن بهردهوام له سهر ئهم بذوايهن ئهم ناسيوناليزمهي كه ئهمذو ديكهنه ديياردهيهكي ناحهز دهگهذثتهوه بو زهماني هيتلهرونازسيمهكان يان مافيهكاني نژادي. كه ئهوه بهدووره له بؤچونهكاني سهردهمي پثشكهوتوخوازي گهلي كورد كه زانستونهريتي شارستانيهتي دهگهذثتهوه بؤ بهر له زائين.
* جا ئثستا ژينؤ سايدي تكنؤلؤژيايي دژ به ناسيوناليزمي پثشكهوتو چييه و چؤنه
ذوواصهتهن دهبينن ئهمذؤ له شارثكي وهكوو بؤكان 2 كهناصي سنه و ورمث وهردهگيرث به دههؤصي دذاويش لث دهدهن ئهوه خزمهتي فهرههنگيه، جيا لهوهي كه له ژومارهكاني پثشووشدا گوتراوه نزيك به 75/. خهصكي ئازهربايجان (ذؤژئاوا) كوردن و به زماني ئازهري دهنگو باسيان بؤ بصاو دهبثتهوه، لهم لايهي كهشهوه له دهنگو ذهنگي سنه جؤره دوانثك دهدوثن كه پذ لهووشهي فارسي و عهذهبيه و نه ئهردهصانيه نه سورانيه و نه كهصوذي (ئهصبهت به شثوهي زاراوه) يان ئهوهيكه له دهنگوذهنگي ورمثدا كه ئاماژهم به دانيشتواني كرد تهنيا بهشثكي زؤر كهمي به زماني كوردييه و كه ئهم كهمه بهرنامهيه و ئهم شثوه دووانهي TV سنه چ گهصاصهيهكنو چؤن دادهذژثن .جؤري ژينؤ سايدي ئهم بهشهي باسمان لث كرد بهم شثوهانهي خووارهوهن بؤ ئهوهي زاراوهي داهاتووي بهرهي كوردي ئثمه پتر خؤله فارسي و عهذهبي نزيك بكاتهوه ئهوه گهصاصهيه كه بؤ منداصان، چونكه ههر وهك دهزانن منداص ئاوثنهيهكه و زؤر زوو شت وهردهگرث كاتثكيش بهم جؤره گوي پذ بوو كه گهيشته تهمهني تازه لاويي پثي وايه بهم شثوه دوانهي كه باسمان لث كرد به قهولثك فهرههنگي يان كلاسي دهچثته سهرث كه ئهمهش يهكهم ههنگاوه بؤ له ناوچوني نهتهوهيهك كه زمان به كه ره سه ي پثش كهوتن نازانث.
له بهشه كورديهكهي TV ورميدا كه باسي كهمي كه ره سه زؤر كه بونيمان كرد و سهد برياش ههر نه بايه دهبينن، ديياردهي شارستانيهتي كوردي لهم بهرنامهدا هيچ ئاماژهيهكي پث ناكرثو تهنيا باسي ئاژهصداري و كشتووكاص و بهگاجوت كردنو تهواوي ژياني لادثي كورد دهكا ههر چهند بؤ ئثمه جثي رثزه، بهصام مهبهستي ئهوان ئهوهيه نهتهوهي كوردي به نهتهوهيهكي دوواكهوتوو دثنشين دهست نيشان دهكهن و دهيانهوث بصثن. نهتهوهيهك له سهدةي 20دا ئهمه شثوهي ژيان و بيركردنهوهي بث ههر ئهوهندهشي لث زياده. كه ئهمه له حاصثكدايه كه فيكرو بيرؤكهي ئايدؤلؤژياي زانستي كوردي به ذادهيهك چؤته سهرث كه پيرثك له ناني شهوثي خؤي و خثزانهكهي دهگذثتهوه و ذؤلهكهي دهنثرث بؤ زانكؤكان و داهاتووي زانستي بؤ دهستهبهر دهكا: ههر ئهمهشه له ههر كام له بهشهكاني ذوشنبيري سياسي و ئابوري كؤمهصايهتيو سهنعهتيدا ئهمذؤ ذؤلهي كورد جث پهنجهي دياره و دهبثته رثچكهي ژياني نوث خووازي ههر ئهوه نيه له كوردستاني باشوردا تواني شثوهي ژياني ديموكراتي و فيدرالي و زانستي نوث به ههموو درواسثكانو دونيا بناسث نثو بتوانث ببثته سهرؤكي نهتهوهيهكي عهذهب كه پثيان وابو خودا تهنيا عهذهبي قهبوصه.
له بارثكي ديكه شهوه له تهلهفزيونهكاندا دهبينن بؤوهي ئافرهتي كوردي ذهسهنايهتي خؤيو ژياني خؤي لهبهر چاوبكهوث له ههموو زنجيرهيهك (سريال) كه بصاو دهبثتهوه ئهگهر بهكهميش بث شثوهيهك له شيوهكاني ژن سالاري دثته كايهوه و پياو تهنيا دهتوانث بهچاوان بصثو هيچيتر كه ئهميش دهبثته شثوهيهك له شيوهكاني ژياني حكومهتي لائيكي و بهچاوانثكو پاشانيش ژن دهكهنه گاصتهجاذي سهدهي بيست و يهك.(ئه صبه ت ئهم بؤچونه بؤ ئه وه نيه سكؤلاريه ت بخاته جثگه ي شكه وه)
ئهوهشيان بؤ ئهوهيه به تايبهت له به شي كوردستاندا، زيپكي پياوهتي بكؤژنو ههستي ناسيوناليستي، ژنيش كه خودا دصثكي نهرم و خؤش باوهذي پثداوه ههموو جؤره بير و باورثك به تايبهت له باري ذوواصهيتهوه زوكاري تثدهكا و پهي وايه ئهمهيه ژيان.
ئثتر نازانن كه نهريتو ياساي ژياني هاوسهري و ذثز بؤ بنهماصه له پثش زائينهوه له كوردهواريدا دامهزراوه و ههميشه ژني عاقص و ژير كاري باشي له سهر پياو بووه كاري گهورهشي پثسپثردراوه.
بهرابهري ژنو پياويش بهم چهند دثذي خوارهوه له ژياني كورديدا پثناسه دهكهم ههر وهك له دنيادا ژني كورد به ناموس و كاركهر بهشان بهشاني پياوهكهيه و ناسراوه نيشانهي ههصويستي جوامثرانهي ژنو ـ خؤ به پياو زانيني پياوهكان و دصپاكييان سهبارهت بههاوسهرهكانيان بووه و هؤيهكيشه بؤ يهكساني:
بؤ وثنه له ئهمارهته كورديهكاندا چهندين ژني به توانا و لثهاتو وهكوو عاديله خانمو مثژونووسي كوردي وهكوو مهستوهرشيان تثدا ههصكهوتووه كه حكومهت بكهنو جث پهنجهي ژنانهي خؤيان وهك شثره ژنثك جث بهثصن.
له باسي ژينؤ سايدي زمانهواني رؤژانه و نهريتي دا كهدهربچين به كورتيش باسثك له ژينؤ سايدي ئهدهبي ئهمذؤي ئثران دهكهين:
فهرههنگستاني زباني فارسي كه بؤ خؤي ئهگهر عهذهبي لث دهرهاوثژن هيچي پث نيه، هاتووه ووشهكاني كوردي وهكوو يارانه و كهشكؤصو سهدهاني كه و ناوئاخني زباني فارسي دهكا كاتث باسي ووشهيهكي وهكوو ئاگر دهكرث ناصث به زماني كوردي پثي دهگوترث ئاگر، دهصث به زماني ناوچهيي پهي دهصثن ئاگر. ياني زماني كوردي ورده واژهيهكي ناوچهييه و بهس. ئهوهنده بزانن ئهو كهسهي ههستي كوردايهتي يان نه تهنيا كورد ههر نهتهوهيهك ههستي نهتهوايهتي له دصدا بمرث. بؤ خؤشي مردووه. ههر هيچ نهبث گهر ههستي ناسيؤناليزمي كورديت له دص دا بث ويژدانت ذثگات پث نادا (موعتاد) بيتو. ببثته كهصهي ناوبثستاني ژياني مرؤضايهتي سهردهم. ئهم موعتادهي كه ئهمرؤ به ذثؤهبهري ژينؤ سايده (ياسايهكي تاوانباري بؤ دياري نهكراوه) مثژووي خؤت له بهرنهبثو نهزاني كثي، گوثزثكي ههصؤصو پوچي و ئهوانهش وا دهصثن ههستي نهتهوايهتي كؤن بووه و جيهاني ئهمرؤ ههصگري نييه: ئهي ئهوه نييه له سهرچاوهي پثش كهوتني ههموو ژيان وهكوو ئورووپا (به قهول) كاتث جامي فوتباصي ئهورووپا به ذثوه دهچث، ههر ئهم پثش كهوتو خوازانه ئاصاي وصاتهكهي خؤيان به چهند ذهنگ له سهروچاويان ده نهخشثنن.
ئهي ئهوه نييه له مردني پاپ ژانپؤلي دووههمدا. ههموو ئيتاليهكان ئاصاي ئيتاليايان ههص دهكرت ئهي ئهمهيان نهتهوه پهرهستي يان ههستي ناسيؤناليزمي نييه.
ئهوهنده بزانن ههستي نهتهوايهتييه ئهتؤ به ئامانجهكانت دهگهثنث.
ئهمانهي خوثندتانهوه تهنيا بهشثكي كهم بوون له ژينؤ سايد. ئهمه بهشثكي بچوكي ناوكؤمهصگا بوون ئهگينا. باسي زانكؤكان، قوتابخانهكان و زؤر شوثني ديكه ههن كه ناگونجث باسي لث بكرث له كؤتايدا دهبث بصثم.
ژينؤ سايد به ههموو شثوهكانيهوه له رؤژي 18/5/1977 له پهيمان نامه ي 1948ي نهتهوهيهك گرتووهكاندا مهحكومكراوه. به گهورهترين تاوان ناسراوه.
(سكؤلار= شثوه حكومه تثكي كه دين تثكه صاوي سياسه ت ناكرث، دين له سياسه ت جودايه)
بژينو سهركهوتو بن
پيام سقز وابسته به هيچ گروه و فرد خاصي نيست.